Układ hamulcowy
Układ hamulcowy to wszystkie elementy i układy w pojeździe, których przeznaczeniem jest jego zatrzymanie. W samochodzie wyróżniamy dwa układy hamulcowe:
- podstawowy (roboczy) - aktywowany i obsługiwany najczęściej prawą nogą, jest to zwykle układ hydrauliczny. Jest to układ jednostabilny.
- dodatkowy (awaryjny; potocznie: ręczny) - aktywowany ręcznie lub lewą nogą, jest to zwykle układ cięgien i dźwigni, ale także bywa hydrauliczny. Jest to układ wielostabilny
Działanie podstawowego układu hamulcowego
Aby zatrzymać pojazd kierujący naciska nogą pedał hamulca. Układ dźwigni przenosi i wzmacnia siłę nacisku na tłoczki pompy hamulcowej. Pompa tłoczy nieściśliwy płyn hamulcowy przez przewody hamulcowe do zacisków. Tłoczki zacisków naciskają na
klocki hamulcowe. Klocki hamulcowe dociskane są do bocznej powierzchni tarcz hamulcowych. Tarcze są zamocowane do piast kół. W konsekwencji tarcie klocków o tarcze powoduje hamowanie kół jezdnych.
Prawie we wszystkich współczesnych samochodach są urządzenia wspomagające, zwykle podciśnieniowe, które powodują zmniejszenie siły wymaganej do przyłożenia na pedał. Wystarczy stosunkowo lekki nacisk na pedał hamulca, aby spowodować skuteczne hamowanie. Podciśnienie zasilające urządzenie wspomagające pobierane jest z układu dolotowego.
Układ hydrauliczny hamulca zasadniczego zwykle jest dwuobwodowy tzn. są dwa niezależne obwody. Takie rozwiązanie zwiększa bezpieczeństwo. W przypadku uszkodzenia w jednym obwodzie, drugi w dalszym ciągu, chociaż mniej skutecznie, hamuje.
W prostych układach hamulcowych stosuje się korektory siły hamowania kół tylnych. Przez zmianę ciśnienia w części układu zapobiegają blokowaniu się kół tylnych, które są odciążone w czasie hamowania. W bardziej zaawansowanych samochodach stosuje się nowczesne układy zapobiegające blokowaniu kół takie jak ABS.
Układ hamulcowy służy do zmniejszania prędkości samochodu, zatrzymywania go oraz unieruchamiania na postoju. Ze względów bezpieczeństwa każdy samochód posiada dwa takie układy, działające niezależnie od siebie. Pierwszy, nazywamy zasadniczym; drugi pomocniczym lub popularnie - „ręcznym”.
Układ hamulcowy składa się z dwóch głównych elementów – mechanizmu działającego bezpośrednio na koła oraz układu uruchamiającego ten mechanizm. Ze względu na rodzaj zastosowanych elementów ciernych układy hamulcowe dzielimy na tarczowe i bębnowe.
Najnowsze wyrafinowane rozwiązania techniczne sprawiają, że współczesny samochód „samodzielnie” dopasowuje proces hamowania do nawierzchni, na jakiej się znajduje tak, aby zwolnić lub zatrzymać się w sposób najbardziej efektywny a jednocześnie zachować stabilizację kierunkową, co niestety podnosi koszty serwisowania. Nawet najnowocześniejsze układy naszpikowane elektroniką są jednak konstruowane tak, aby w razie awarii elementów dozująco - wspomagających dało się zatrzymać auto w „czysto mechaniczny” sposób. Jak się okazuje właśnie ta zasada uniemożliwia na razie całkowite zastąpienie teoretycznie przestarzałej hydrauliki hamulcowej rozwiązaniami czysto elektrycznymi. Coraz popularniejsze ostatnimi czasy hamulce elektryczne pełnią zatem na razie wyłącznie rolę pomocniczą.
Układ hamulcowy ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa jazdy, ale również od niego zależy bezpieczne parkowanie. O ile o hamulec zasadniczy w miarę dbamy, tak o hamulcu postojowym, tzw. „ręcznym”, często przypominamy sobie dopiero, gdy jest nam naprawdę potrzebny.
Hamulec postojowy, zwany też „ręcznym” (ze względu na sposób uruchamiania) w zdecydowanej większości samochodów działa na koła tylne. Wyjątkiem są niektóre modele Citroena (np. Xantia), w których hamulec ten działa na przednią oś.
Poczytaj o: